Журналіст Аляксандр Тамковіч, серыя нарысаў якога, прысвечаная знакавым асобам сучаснай гісторыі Беларусі, друкавалася ў “Новым часе” і якая знайшла ўвасабленне ў асобным выданні, прэзентуе новую кніжку — “Будзіцелі”. Пра кнігу і не толькі нам распавёў Аляксандр Тамковіч, калі завітаў у рэдакцыю.

— Здаецца, што гэта ўжо чацвёртая кніга за апошнія два з паловай гады?

— Так, калі лічыць па назвах. Але калі ўлічыць, што тры апошнія маюць англамоўныя аналагі, то ўсяго будзе сем кніг. Я не лічу сябе пісьменнікам у класічным разуменні гэтага слова. Я — журналіст, і ўсе кнігі — гэта прыклад выключна журналісцкай работы. Звычайна, праца над кожнай ідзе больш за год, таму прэтэндаваць за хуткапісанне, на месца ў кнізе рэкордаў Гінеса ніяк не магу. Іншая справа, што амаль усе праекты ішлі паралельна, зрэшты, як і запланаваныя на 2009 год.

— “Будзіцелі” — не зусім звычайная назва, адкуль яна?

— На пачатку мінулага стагоддзя ў Чэхіі і Славакіі так называлі тых, хто заклікаў людзей да супраціву Аўстра-Венгрыі. Былі і іншыя варыянты назвы кнігі, але спыніцца я вырашыў на тым, што падказала Галіна Васільеўна Сіўчык. Сапраўды, гэтыя людзі абуджаюць тых, хто побач.

 — Традыцыйнае пытанне: пра што “Будзіцелі”?

— Пра жыццёвы выбар. Як напісана на вокладцы: “Прозвішчы некаторых з іх невядомыя для шырокай грамадскасці. Часта ў інфармацыйным фокусе аказваюцца не яны, а іх дзеці і бацькі, жонкі і мужы, браты і сёстры. Між тым, многія з іх пакутуюць не менш, чым тыя, чые прозвішчы ўсе чулі.

Сапраўды, там ёсць тыя, каго ведаюць даволі многія — Зміцер Дашкевіч, Наста Палажанка, Эніра Браніцкая, Артур Фінькевіч. Ёсць мінчане — Мікалай Халезін, Павал Юхневіч, Вячаслаў Сіўчык, і ёсць Сяргей Панамароў — з правінцыяльнага Клецку. Сярод маіх герояў — бацька Цімафея Дранчука, маці Мікалая Астрэйкі і Паўла Севярынца, жонкі Андрэя Клімава і Дзмітрыя Завадскага.

Асобна варта адзначыць інфармацыйную падтрымку Камітэта абароны рэпрэсаваных “Салідарнасць”. Яны сур’ёзна дапамаглі сабраць каардынаты тых, з кім потым былі размовы.

Хачу ўзгадаць адзін цікавы выпадак. Спачатку я запісаў інтэрв’ю з Таццянай Леановіч, жонкай вядомага палітвязня Андрэя Клімава. Праз два месяца яго вызвалілі. Прайшло амаль паўгода. Я пісаў дома інтэрв’ю з маці Андрэя Кіма Таццянай Андрэеўнай і пажартаваў, што канапа ў мяне шчаслівая і хутка яе сына таксама вызваляць. Так і атрымалася.

— Якія яшчэ планы ў журналіста Тамковіча?

— Калі Бог дасць, то ў 2009 годзе выйдуць адразу некалькі кніг з тых чатырох праектаў, над якімі я зараз працую. Усе яны амаль гатовыя, таму ў чарзе майго расказу прашу не бачыць нейкай заканамернасці. Усе важныя, дарагія, значныя.

Спачатку павінна выйсці кніжка “Лёсы”. Калі хто памятае, першая яе частка выйшла ў 2006 годзе, але сціплым накладам — 600 асобнікаў. У новым выданні хачу дадаць другую частку і “Агульны сямейны альбом”, у якім будзе больш за 130 унікальных фотаздымкаў. Дзве часткі “Лёсаў” — гэта каля сарака інтэрв’ю-маналогаў, дзе вядомыя ўсёй краіне (і не толькі) людзі ўзгадваюць свой жыццёвы шлях.

Другі праект — кніга пад назвай “Без палітыкі”. Гэта размовы менавіта з палітыкамі, але не пра іх палітычную дзейнасць. Палітыкі раскажуць пра свае хобі і захапленні. Напрыклад, Лябедзька — пра футбол, Губарэвіч — пра кактэйлі, Палевікова — пра горныя лыжы, Сініцын — пра зімовую рыбалку. Мілінкевіч успамінае дзіцячае захапленне баскетболам, а Сасноў расказвае, як ён ужо 50 год кожнае лета збірае грыбы. Вельмі цікавая атрымалася рэч, бо мы ведаем гэтых людзей толькі з аднаго боку. А тут зусім іншы ракурс.

Трэці праект — “Невядомае пра вядомых”. Я яго яшчэ называю “Дыпламаты”. Гэта размовы з тымі амбасадарамі, якія ў Беларусі працавалі раней, і з тымі, хто працуе зараз. Там таксама не будзе амаль нічога пра палітыку або эканоміку, бо ў дадзеным выпадку зрабіць нешта цікавае, па вядомых прычынах, папросту немагчыма. Замежныя дыпламаты раскажуць пра свой шлях у прафесію, пра свае сем’і, звычкі. Памятаеце першага сакратара амбасады ФРГ Хольгера Крэмера, з якім сябравалі і сябруюць да гэтага часу шмат беларускіх журналістаў? З дапамогай электроннай пошты я знайшоў яго ў Афрыцы. Зараз спадар Крэмер працуе ў нямецкай амбасадзе ў Кеніі. А жонка яго — з Мінску. Але… Пра ўсё гэта можна будзе прачытаць.

І самая галоўная задума — у 2009 годзе пройдзе чарговы з’езд Беларускай асацыяцыі журналістаў. Да гэтай падзеі я раблю кнігу “Інтэрв’ю, якіх не было”. Сапраўды, іх рэальна не было. Гэта віртуальныя інтэрв’ю. Іх пішуць мае калегі — журналісты. Я толькі падрыхтаваў агульныя для ўсіх пытанні.