Паступіла ў продаж кніга Анатоля Тараса «Анатомія нянавісці. Руска-польскія канфлікты ў XVIII–XX стст.» Гэта ўжо трэцяя кніга з серыі «Невядомыя войны».

Аўтар ідэі, канцэпцыі і кіраўнік праекта Анатоль Тарас. «Анатомія нянавісці», як і ўся трылогія, падпарадкавана адной задачы: аднавіць аб’ектыўную карціну складанага гістарычнага працэсу расійска-польскіх адносін узамен тых міфаў, што панавалі ў афіцыйнай версіі гісторыі на працягу некалькіх стагоддзяў.

Мэта дасягнутая. «Анатомія нянавісці» абрушвае не адзін і нават не дзесятак гістарычных міфаў, а адну з апорных канструкцый усёй савецкай канцэпцыі расійска-польскіх адносін. Канцэпцыі, якая была збудавана цалкам на расійскай традыцыі гістарыяграфіі. Прычым традыцыі выключна імперскай, з якой былі падчыстую выдалены ўсе адценні іншых падыходаў, уласцівых іншым школам прагрэсіўных расійскіх гісторыкаў. Самай рэакцыйнай імперскай канцэпцыі ў новым таталітарным фармаце.

Ні адна эпоха не спараджае столькі міфаў, як эпоха таталітарызму, пераўтвараючы па сутнасці ў адзін суцэльны міф усю папярэднюю гісторыю не толькі сваёй дзяржавы, але і сусветную. Тымі ж метадамі, што і ў палітыцы, — рэпрэсіямі і прапагандай. З навуковага і грамадскага ўжытку, з памяці штучна выціраюцца цэлыя пласты фактаў і падмяняюцца схемай, наборам клішэ і штампаў, злепленых пануючай ідэалогіяй у нейкае падабенства канцэпцыі. У якой злодзеі пераўтвараюцца ў герояў, паразы — у перамогі і наадварот. Па дакладнаму вызначэнню бессмяротнай антыўтопіі Оруэла: «Ілжа ёсць праўда, праўда ёсць ілжа». Жудасная, шэрая жалезабетонная канструкцыя, якую, здаецца, нікому і нічым не зваліць.

У цісках гэтых міфаў асабліва не шанцуе гісторыі народаў і краін, што трапілі ў межы таталітарных імперый. Іх уласная гісторыя наогул знікае, што і адбылося з гісторыяй Беларусі, пераўтворанай у кастрыраваную гісторыю БССР.

Але праходзіць час і надыходзіць момант, калі маналіт вертыкалі хлусні асыпаецца пылам. Аднак аднаўленне праўды гісторыі, адбудова нацыянальнай канцэпцыі гісторыі патрабуе высілак, таго ж часу і мужнасці ў пераадоленні не толькі ціску старой схемы, але і ціску палітычных сіл учарашняга дня. Гэта сітуацыя беларускіх даследчыкаў мінуўшчыны. І таму выклікае асаблівую павагу зробленая імі ў справе рэканструкцыі рэальнай гісторыі Беларусі ў кантэксце гісторыі еўрапейскай і сусветнай. Анатоль Тарас зрабіў свой унёсак.

Хаця сам ён называе сваю кнігу сціпла навукова-папулярнай работай, яе значэнне цяжка пераацаніць. Акрамя разбурэння міфаў і рэканструкцыі рэальных падзей, прычын і наступстваў расійска-польскіх канфліктаў на працягу амаль трох апошніх стагоддзяў, са старонак яго даследавання з выключнай выразнасцю паўстае гістарычная драма Беларусі, што сталася разменнай манетай у супрацьстаянні паміж Усходам і Захадам. Але ж драма, адзначаная не безнадзейнасцю, а гістарычным аптымізмам: калі ў такіх варунках Беларусь вытрывала, аднавілася на мапе сусвету, то будзе жыць.